نكات قابل توجه در طراحي مدار گرمكن
با توجه به قيمت بالاي خميرنقره، طراحي بهينه بر مبناي برآورده شدن مقدار گرماي لازم با حداقل مقدار نقره مصرفي مي باشد. خمير نقره اصلي در مدار گرمكن خودرو داراي خلوص80% مي باشد كه معمولاً براي تنظيم مقاومت معادل مدار با خمير نقره50% مخلوط مي گردد؛ همچنين ساير نسبتها مثل 63،60 و ... نيز استفاده مي شود.
با در نظر گرفتن اينكه چاپ خمير نقره قبل از فرآيند فرم دهي و خم بوده، معمولاً در شيشه مسطح، فاصله خطوط موازي از همmm 25-30 انتخاب مي شود كه در مواردي تا mm 35 نيز استفاده مي شود؛ بديهي است اين فاصله با توجه به اندازه شيشه و خم آن، در بعضي از نقاط وسط محصول نهايي كه خم زياد است تغيير كرده و تا mm 5 افزايش خواهد داشت؛ معمولاً بسته به اندازه شيشه، 18-10 خط در هر شيشه قرار ميگيرد.
براي جلوگيري از قطعي خطوط در محل تماس با نقطه چين هاي چاپ سراميكي توصيه مي شود عرض ابتداي هر خط از دو طرف به طول حداقلmm 20-30 بعد از نقطه چين ها، دو تا پنج برابر ضخامت نازكترين نقطه مدار (وسط) در نظر گرفته شود.(بنده در طراحي اين مقدار را mm 1.1 درنظر مي گيرم).
حداقل اندازه عرض هر خط با توجه به نوع چاپ داراي محدوديت ابعادي بوده اما با درنظر گرفتن كليشه هاي متداول، بهترين انتخاب0.7- mm 0.6 در نازكترين نقطه مدار مي باشد؛ چراكه در محدوده كمتر از اين مقدار احتمال مشاهده قطعي خطوط گرمكن افزايش مي يابد. در صورت لزوم به استفاده از عرض هاي كمتر از اين مقدار، بايد فرآيند آماده سازي خمير نقره و تميز نمودن كليشه ها با دقت فراواني انجام شود.
دانه بندي ذرات استفاده شده در خميرنقره عامل اصلي قطعي خطوط گرمكن شيشه مي باشد. زيرا انباشتگي يا به هم چسبيدن ذرات ميكروني (agglomeration)تشكيل دهنده خمير نقره و عدم عبور آن از توري يا كليشه چاپ سبب قطعي خطوط گرمكن مي شود.
ضخامت خطوط گرمكن مطابق ديتاشيت شركت جانسون متي (Johnson Matthey) در دو اندازه 30 و 20 ميكرون توصيه شده كه ضخامت نهايي با توجه به پارچه متداول در كليشه چاپ (77T)، پس از خم و خشك شدن حداقل2 ميكرون كمتر از مقادير فوق خواهد بود؛ از اينرو در ساخت كليشه انتخاب ضخامت و عرض، دو پارامتر اصلي در جلوگيري از قطعي خطوط گرمكن به عنوان يكي از موارد مهم شكايت مشتري مي باشد.
در روشهاي جديد ترمينال گرمكن(پنس) بجاي لحيم، با چسبهاي مايع هادي جريان چسبانيده مي شود. اين روش به ويژه در شيشه هاي داراي مدار آنتن كارآيي بالايي دارد.
براي ناحيه كناري مدار كه ترمينال گرمكن در آن لحيم يا چسبانده مي شود پهنا يا عرض ثابتي را نمي توان توصيه نمود و تنها با درنظر گرفتن ميزان مقاومت ويژه و خلوص نقره، بايد سطح به قدري بزرگ انتخاب شود كه مقاومت آن ناچيز بوده و ابتداي شروع خط ها در طرفين، مانند يك گره عمل نمايند. چنانچه پهنايmm 12-20 براي ناحيه كناري مدار تعيين گردد، مي توان پهناي انتهايي از بالا و پايين را بطور تقريبي تا 20% كاهش داد، كه اين مقدار با توجه به پارامترهاي چاپ قابل افزايش مي باشد. اما در مواردی با توجه به نوع مدار، خم شیشه و افزایش طول خطوط پایینی، پهنای انتهایی خطوط کناری افزایش می یابد که می توان به پژو 206 اشاره نمود.
شيشه در برابر انواع مواد شيميايي از جمله اسيدها و بازهاي بسيار مقاوم بوده و خوردگي در آن به وجود نمي آيد و فقط اسيد فلوريدريک (HF) ميتواند شيشه را در خود حل نمايد. از اين نكته مي توان استفاده نمود و بوسيله HF رقيق و يا خمير دندان (داراي فلورايد)، خط و خش كمتر از mm 0.1 ناشي از فرآيند توليد و يا چاپ خطوط گرمكن را ترميم يا اصلاح نمود؛ كه مدت زمان لازم با توجه به درصد مواد، به صورت تجربي قابل محاسبه مي باشد.
محسن برنجی اردستانی